Μελέτες και δοκίμια για την ανανέωση της ορθόδοξης θεολογίας

• Το βιβλίο αυτό αφηγείται τη λαμπρή πορεία της Ορθόδοξης θεολογίας κατά τον 20ο αιώνα μέσα από το έργο και τη συμβολή δέκα επτά θεολόγων οι οποίοι επιχείρησαν να συμβάλουν γόνιμα και δημιουργικά, αφ’ ενός στην ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της και, αφ’ ετέρου, στην ανανέωση της σχέσης της με τον σύγχρονο κόσμο και πολιτισμό.
• Οι θεολογικές αυτές προσωπογραφίες εκφράζουν τα κύρια ρεύματα που διαμόρφωσαν τη θεολογία του 20ου αιώνα. Ωστόσο, δεν πρόκειται απλώς για καταγραφή και αποτύπωση της ιστορίας της θεολογίας του 20ου αιώνα, αλλά κυρίως για μία προσπάθεια να ερμηνεύσουμε από τη σκοπιά της συστηματικής θεολογίας την πορεία και τα προβλήματα της θεολογίας του 20ου αιώνα, προκειμένου να την συνδέσουμε άμεσα με τη δική μας εποχή.
• Οι θεολογικές προσωπογραφίες του 20ου αιώνα δεν είναι ένα ιστορικό καταφύγιο ή μια μορφή απόδρασης από τη δική μας πραγματικότητα. Αντίθετα, αφού διαγνώσουμε τα επιτεύγματα, τα κενά, τις ρήξεις και τις ασυνέχειες της θεολογίας του 20ου αιώνα, χρειάζεται να εντοπίσουμε τις ανάγκες και να χαράξουμε τις προτεραιότητες της δικής
  μας εποχής.
• Το βιβλίο αυτό απευθύνεται κυρίως στους θεολόγους του 21ου αιώνα που θέλουν να μαθητεύσουν δημιουργικά στις επιτυχίες και στις αποτυχίες της Ορθόδοξης θεολογίας του 20ου αιώνα για να συνεχίσουν το γόνιμο και δημιουργικό έργο της και να οικοδομήσουν κριτικά τη δική τους έκφραση και μαρτυρία. Σε μία τέτοια προοπτική, πράγματι, αληθεύει ότι «η ιστορία της θεολογίας τρέφει τη θεολογία» και κάθε θεολογική γενιά πασχίζει να σαρκώσει το δικό της ιδιαίτερο αποτύπωμα.

Οι προσωπογραφίες:

• Αμίλκας Αλιβιζάτος
• Παναγιώτης Τρεμπέλας
• Ιωάννης Καρμίρης
• Γεώργιος Φλωρόφσκυ
• Βλαδίμηρος Λόσκυ
• Νικόλαος Αφανάσιεφ
• Ιουστίνος Πόποβιτς
• Παναγιώτης Χρήστου
• Σάββας Αγουρίδης
• Νίκος Νησιώτης
• Ιωάννης Ρωμανίδης
• Ιωάννης Zηζιούλας
• Στυλιανός Χαρκιανάκης
• Δαμασκηνός Παπανδρέου
• Νίκος Ματσούκας
• Χρήστος Γιανναράς
• Παναγιώτης Νέλλας

Από τον Πρόλογο του βιβλίου

Ἡ συνάντηση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας μὲ τὴ Νεωτερικότητα ὑπῆρξε καταλυτικὴ γιὰ τὴ διαμόρφωση καὶ ἀνάπτυξη τῆς θεολογίας της. Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία ἐντάχθηκε σταδιακὰ στὸ νεωτερικὸ πανεπιστήμιο καὶ ἀναπτύχθηκε κυρίως ὡς μία ἱστορικοφιλολογικὴ ἐπιστήμη μὲ ὁμολογιακὰ χαρακτηριστικά. Σχεδὸν ὅλες οἱ Ὀρθόδοξες θεολογικὲς σχολὲς υἱοθέτησαν ἠθελημένα ἢ ἀνεπίγνωστα τὰ γνωστικὰ ἀντικείμενα τῶν θεολογικῶν σχολῶν τῆς Εὐρώπης. Ἔκτοτε οἱ Ὀρθόδοξες θεολογικὲς σχολὲς στὰ ἐκπαιδευτικὰ προγράμματά τους ἀκολουθοῦν τὰ γνωστικὰ αὐτὰ θεολογικὰ πεδία ἐνίοτε μὲ σημαντικὲς ἀλλαγὲς ἢ καὶ ἀνανεώσεις στὴν ἐξέλιξη καὶ ἀναπροσαρμογή τους κατὰ τὰ εὐρωπαϊκὰ πρότυπα.

Στὸ Βυζάντιο, τὸ ὁποῖο καλλιέργησε ἀδιάκοπα τὰ ἑλληνικὰ γράμματα, τὴ φιλοσοφία καὶ τὶς ἐπιστῆμες, ἡ θεολογία δὲν ἀποτέλεσε ἰδιαίτερη καὶ αὐτόνομη «ἐπιστήμη» μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ ὑπῆρχε κυρίως ὡς χαρισματικὴ ἐμπειρία, ἡ ὁποία σαρκωνόταν σὲ ἕναν ὁλόκληρο πολιτισμό, στὰ ποικίλα μνημεῖα λόγου καὶ τέχνης τῆς Ὀρθόδοξης Παράδοσης, καὶ ἐκφραζόταν στὴν πίστη καὶ στὴ διδασκαλία, στὴ λειτουργικὴ ζωὴ καὶ στὸ εὐχαριστιακὸ καὶ ἀσκητικὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ λόγια ἔκφραση καὶ σπουδὴ τῆς θεολογίας ἀποτυπωνόταν στὰ ἔργα τῶν Πατέρων καὶ στὶς συνοδικὲς ἀποφάσεις τῆς Ἐκκλησίας.

Ἡ ἔνταξη τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας στὸ νεωτερικὸ πανεπιστήμιο ὑπῆρξε σημαντικὸ γεγονὸς καὶ σηματοδότησε μία νέα καὶ ἐνδιαφέρουσα ἐξέλιξη. Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία ὡς ἰδιαίτερη ἐπιστήμη ἐπιχείρησε νὰ ἀναπτύξει τὸ ἐπιστητό της σὲ διάλογο μὲ τὶς ἄλλες ἐπιστῆμες ὡς ἱστορικὴ καὶ ἑρμηνευτικὴ σπουδὴ τῶν ποικίλων μνημείων τῆς Ὀρθόδοξης πίστης, τῆς διδασκαλίας, τῆς λατρείας καὶ τοῦ τρόπου ζωῆς, δηλαδὴ μὲ ὅλα ὅσα συγκροτοῦν ἕναν ζωντανὸ πολιτισμὸ μὲ διαρκεῖς προεκτάσεις καὶ ἐφαρμογὲς στὸ κοινωνικὸ καὶ λαϊκὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, στὴ ζωὴ καὶ εὐσέβεια τῶν Ὀρθοδόξων.

Τὸ νεωτερικὸ αὐτὸ ἐγχείρημα δὲν ἦταν οὔτε εὔκολο οὔτε αὐτονόητο. Ἀναφομοίωτες ἐπιδράσεις καὶ κακέκτυπες ἀγκυλώσεις ἤδη ἀπὸ τὴ μακρὰ περίοδο τῆς «βαβυλώνειας αἰχμαλωσίας» στὴ δυτικὴ θεολογία διαμόρφωσαν μία νέα ἀντίληψη στὴν πανεπιστημιακὴ θεολογία, ἡ ὁποία συχνὰ ἔτεινε νὰ κλείνεται ἐννοιολογικὰ καὶ ἀκαδημαϊκὰ στὸ θεωρητικὸ ἐπιστητό της καὶ νὰ λαμβάνει ἀποστάσεις ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ πραγματικότητα, νὰ διαχωρίζεται ἀπὸ τὴ ζωὴ καὶ τὰ προβλήματά της, νὰ ἀμβλύνει τὰ ἱστορικὰ καὶ κοινωνικὰ αἰσθητήριά της καὶ κυρίως νὰ μὴ διαλέγεται γόνιμα καὶ δημιουργικὰ μὲ τὴν ἐποχή, τὴν περιρρέουσα ἀτμόσφαιρα καὶ τὸν ζωντανὸ πολιτισμό της.

Δείτε παρουσιάσεις των βιβλίων εδώ.

Θεολογικές προσωπογραφίες του 20ου αιώνα

The post Θεολογικές προσωπογραφίες του 20ου αιώνα appeared first on Εκδόσεις Αρμός.

Η συνάντηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και θεολογίας με τη Νεωτερικότητα υπήρξε ασύμμετρη. Ενόσω η ευρωπαϊκή Δύση έζησε αλληλοδιαδοχικά ριζικές αλλαγές στην ιστορία και στον πολιτισμό της από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, η ελληνόφωνη Ορθοδοξία υπό το καθεστώς της Τουρκοκρατίας συνέχισε να ζει στο στατικό και αδρανές πλαίσιο της προνεωτερικότητας. Και μάλιστα δίχως τη δυνατότητα να ρυθμίζει ελεύθερα τη ζωή και την ανάπτυξή της. Ή να έρχεται σε γόνιμη και δημιουργική επαφή με τη δυτική Ευρώπη. Θεολογία. Η πρώτη συνάντηση της Ορθοδοξίας με τη Νεωτερικότητα έγινε μέσω του νεοελληνικού Διαφωτισμού κατά τον 18ο-19ο αιώνα και κατέληξε σταδιακά σε έντονη αντιπαράθεση. Η Ορθοδοξία και το ρεύμα του ελληνικού Διαφωτισμού δεν μπόρεσαν να διαλεχθούν αμοιβαία. Καθόσον δεν υπήρχαν ευρύτερα οι προϋποθέσεις μιάς γόνιμης και δημιουργικής σύνθεσης μεταξύ Παράδοσης και Νεωτερικότητας στην Ορθόδοξη Ανατολή. Επρόκειτο για δύο διαφορετικούς κόσμους με διαφορετικά κριτήρια, αξίες, προϋποθέσεις και στοχεύσεις. Θεολογία .

Ο ουμανισμός, η ελευθερία του ατόμου, ο ορθολογισμός και η απομάγευση της φύσης, η αποδέσμευση από κάθε μεταφυσική αυθεντία. Η εκκοσμίκευση του κράτους και της κοινωνίας, η αντίληψη της διαρκούς προόδου, το επιστημονικό και κριτικό παράδειγμα, οι νέοι θεσμοί του έθνους-κράτους, η κυριαρχία της τεχνολογίας. Η ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών, η διακήρυξη των δικαιωμάτων του ατόμου και του πολίτη εκφράζουν ανάγλυφα τις αξίες και προτεραιότητες του πολιτισμού της Νεωτερικότητας. Θεολογία. Το ιδεολογικό πλαίσιο του Διαφωτισμού και η έκρηξη των επιστημονικών γνώσεων έρχονταν από την Ευρώπη. Και συναντούσαν μία υπόδουλη και περίκλειστη προνεωτερική κοινωνία, η οποία εξέφραζε είτε την άκριτη αποδοχή των νέων πολιτισμικών κατακτήσεων. Θεολογία. Είτε την αμηχανία και τον φόβο είτε την απόρριψή τους. Θα μπορούσε, άραγε, να είχε αποφευχθεί η σύγκρουση αυτή, εάν υπήρχε τρόπος ώσμωσης και αλληλεπίδρασης, διαλόγου, αμοιβαίου σεβασμού και συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων πνευματικών τάσεων και ιδεολογικών κατευθύνσεων στο περιβάλλον του Νέου Ελληνισμού;

Ο Σταύρος Γιαγκάζογλου γεννήθηκε στη Δράμα το 1962. Το 1984 έλαβε το πτυχίο του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Κατά τα έτη 1984-85 και 1990-1991 παρακολούθησε τα μαθήματα Μεταπτυχιακών Σπουδών του συστηματικού κλάδου της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Σπούδασε επίσης οικουμενική θεολογία στη Γενεύη (Institut Œcuménique de Bossey, 1983-1984), μεσαιωνική θεολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Fribourg στην Ελβετία (1985-1988). Το 1988 διορίσθηκε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το 1995 αναγορεύθηκε διδάκτωρ θεολογίας του ΑΠΘ με ειδίκευση στον συστηματικό κλάδο. Το 2002 εξελέγη Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου με κύρια αρμοδιότητα το μάθημα των Θρησκευτικών. Διετέλεσε Προϊστάμενος του Γραφείου Έρευνας, Σχεδιασμού και Εφαρμογών Α΄ του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής με αρμοδιότητα το Νηπιαγωγείο, Δημοτικό και Γυμνάσιο. Ως Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (2003-2012) και κατόπιν του Υπουργείου Παιδείας και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (2012-2017) είχε την επιστημονική ευθύνη και τον συντονισμό της θρησκευτικής εκπαίδευσης, της εκπόνησης των Προγραμμάτων Σπουδών και των βιβλίων στα Θρησκευτικά Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου. Τον Σεπτέμβριο του 2017 εξελέγη Επίκουρος Καθηγητής της Δογματικής στο Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ. Έχοντας διδάξει πέραν της Δογματικής και σειρά άλλων μαθημάτων του Συστηματικού Τομέα, τον Μάρτιο του 2022 εξελέγη Αναπληρωτής Καθηγητής της Δογματικής στο Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ. Είναι μέλος της Académie Internationale des Sciences Religieuses με έδρα τις Βρυξέλλες (2008), διαφόρων διεθνών και ελληνικών επιστημονικών ενώσεων και διδάσκων από το 2006 του ΕΑΠ στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Ορθόδοξη Χριστιανική Θεολογία και Θρησκευτικός Πλουραλισμός».

Δείτε παρουσιάσεις βιβλίων εδώ!

Θεολογία

The post Θεολογία και Νεωτερικότητα appeared first on Εκδόσεις Αρμός.