Τα μαγικά περάσματα

«Κι’ οι ποιητές τι χρειάζονται
σ’ ένα μικρόψυχο καιρό ;»
υπερακόντισε ο Χαίντερλιν και επανέλαβε ο Σεφέρης κάνοντας τη διερώτηση ευρέως γνωστή.
Θάλεγα αφοριστικά ότι ο μικρόψυχος καιρός, η δυστοπία, είναι η προϋπόθεση που γεννά την ανάγκη να καλέσει ποιητή.
Οι σκοτεινοί αιώνες είναι που ζήτησαν από τον Όμηρο να φωταγωγήσει το μυαλό και τις αισθήσεις μας και να γίνει ο εκπαιδευτής των Ελλήνων, όπως το διατύπωσε ο Πλάτων « Όμηρος άπασαν την ελλάδα πεπέδευκεν».
Άλλοι σκιώδεις αιώνες ζήτησαν τα ίδια από τον Dante,ο οποίος στη συνέχεια αποκάλυψε και τη μέθοδο του «ho tratrando l’obre come cosa salda», χρησιμοποιώ τους ίσκιους σαν πράγμα στέρεό, δηλαδή, χρησιμοποιώντας τα υλικά της συγκαιρινής του δυστοπίας. Κι όλα αυτά για να εκφωνήσει την υπόδειξη «la gioia est sempre in altra riva», η χαρά βρίσκεται πάντα στην απέναντι όχθη. Θαρρώ πως έγινα σαφής. Μονάχα ο μικρόψυχος καιρός έχει ανάγκη να αναταχθεί από τον ποιητή. Οπότε το ερώτημα μένει ρητορικό.
Θα μπορούσαμε ώρες να στοχαζόμαστε πάνω σ’ αυτά αλλά τώρα καλωσορίζουμε μια ποιήτρια.
Η Στέλλα Χρηστίδου είναι φίλη. Οφείλω μια διασάφηση. Πρώτα διάβασα τα ποιήματα της και ύστερα γίναμε φίλοι. Κι’ αυτό έχει τη σημασία του.
Αναγνώρισα αμέσως ότι πίνει από κεφαλόβρυσο. Οι χυμοί της προέρχονται από το αυθεντικό νερό του πηγαδιού που είναι βαθύ, σκοτεινό και γνώριμο. Όπως και το τραγούδι της. Ο μικρόψυχος καιρός δεν θάμπωσε την καθαρότητα της ψυχής της και δεν την χάλασε με ψευδοαιτήματα, όπως το άγχος της πρωτοτυπίας, που ταλανίζουν αυτούς που δεν χειραφετήθηκαν από τον καιρό τους.
Εξάλλου το τραγούδι διαθέτει ενδιάθετα την πειθώ. Αλλιώς δεν θάτανε τραγούδι.
Έτσι νωρίς της αφιέρωσα αυτή την αλήθεια μέσα από δικούς μου στίχους.
«Αν θέλεις κάτι να μου πεις
τραγούδησέ το.
Κι αν δεις πως δεν βλασταίνει το τραγούδι
είναι ψευδές αυτό που διατείνεσαι»
Η Χρηστίδου κατάλαβε την ανάγκη της μετάπλασης του γνωστού αναστεναγμού: «Δεν υποφέρεται αυτός ο κόσμος». Μετά από αυτό το αχ, μένει η αναγωγή σ’ εκείνο το εν, που είναι η τέχνη. Είναι το αίτημα της εκμάγευσης του Κόσμου, είναι το αίτημα που αναδεύει τα σωθικά του ποιητή.
Η Χρηστίδου δέχεται έκρυθμα το αίτημα αυτό και τολμά να το βάλει και τίτλο στα περάσματα της. Στις διελεύσεις της. Τα μαγικά περάσματα λοιπόν.
Έπειτα ο χρόνος της Χρηστίδου είναι αρχαίος, ατέρμονος και διαρκής. Μέσα σ’ αυτό το χρόνο οι αλήθειες της είναι απλά παρεμπίπτουσες. Αυτές που συμβαίνουν. Τα γεγονότα. Αν έγραφε μόνο αυτά έξω από την διάρκεια του χρόνου θάκανε ρεπορτάζ. Λάθος που βλέπουμε να συμβαίνει σε πολλούς στις μέρες μας γι’ αυτό και η υποτιθέμενη τέχνη τους δεν διαρκεί παρά δυο καλοκαίρια. Η ψυχή της Χρηστίδου ξέρει καλά πως λουλούδι χωρίς χώμα δε γίνεται. Το ίδιο και το τραγούδι. Της λείπει η πατρίδα, το χώμα καθενός.
Ήδη από το πρώτο ποίημα με τον ενδεικτικό τίτλο «Καιρού έργον» αναγγέλλει την εμβάπτιση των συναισθημάτων της στον ιστορικό χρόνο!
Είναι η περιπλάνηση
μέσα στο αναπάντεχο
που ’χει φυλάξει έκπληξη
τη μεταμόρφωση αυτών ,
που ο άγρυπνος καιρός
μερίμνησε για σένα
παρά τη θέλησή σου.
Είναι η Σμύρνη που αναλήφθηκε και δημιουργεί
πατρίδα σε αναίρεση, κι όλα αυτά παρά τη
θέλησή σου.
Και αμέσως μετά οντολογεί στο ποίημα «Πώς είναι»
Πώς είναι να αγγίζεις το αδύνατο/με ένα βλέμμα
που γυρίζει προς τα πίσω/για να κοιτάξεις ό,τι δεν
μπορείς να δεις/και να ακούσεις/ό,τι χάθηκε μες στη
σιωπή του κόσμου……………
Ίσως σ’ αυτή την αφανή αρμονία
να καταλάβω τι ‘ναι αυτό που γίνεται
αυτή τη μοίρα, που μου είναι ξένη…

Ύστερα έρχεται η εκμάγευση με την αφοριστική διατύπωση
«Δύσκολα κι επικίνδυνα
τα μαγικά περάσματα,
ξέρουν καλά αυτοί που τα διαβαίνουν
πως κατοικούνται από μύθους φωτεινούς
που έρχονται από μακριά
και είναι στοιχειωμένα».

Η Χρηστίδου προσπαθεί πάντα να μας προειδοποιήσει για την πρόθεση της και
την προσπάθεια δημιουργίας μεθόδου.
Λέει στο «λαμπερό το νήμα».
«Βρίσκοντας τα σημάδια τα καλά
κι’ ακροπατώντας για να μην σβηστούν
έφτασα εκεί, στα πιο παλιά τα μέρη
στα σπίτια που πονέσανε
σαν έφυγε η ανάσα.
………………………………………
Είναι το νήμα που κρατά
και λαμπυρίζει
στο ευχαριστώ της μάνας μου
στο τέλος κάθε φράσης
………………………………………
στο στεναγμό του τραγουδιού
που σμίγει με τη γεύση
μα πιο πολύ
μες στα κρυστάλλινα τα γέλια
που ξεπηδούν από παντού
όταν αρχίζει η μέρα
πως έτσι μόνο η ζωή αντέχεται και πάει…
Τόπος, μητέρα, τραγούδι, αναστεναγμός
Όλα μαζί το κλειδί της ορφάνιας
και της αναίρεσης των βασικών της ζωής.
Μετά, το ρητό ποίημα «Σμύρνη
4 Σεπτεμβρίου 1922»και η κλήση
των οικογενειακών της ονομάτων
……………………..
« η Κυριακούλα, η Στασώ, το Κατινάκι, η Μυρσίνη, η Μαριώ,
μες τις πτυχές από τις πένθιμες τις φούστες
κοιτούν κλεφτά τα κύματα
που γίναν ένα με τη γεύση τους
και κάρφωσαν το ξάφνιασμα
στα μάτια τους για πάντα».

Υπέροχος στίχος αυτός,
ίσως απ’ όλους όσοι γράφτηκαν για τη φωτιά
της Σμύρνης.

Όπως η φύση η δίβουλη πανσέδες ή πεταλούδες
έτσι και η Στέλλα Χρηστίδου μουρμουρητό ή
τραγούδι. Πάντως, η ίδια πτητικότητα..
Και είναι αυτό που πείθει, για να πεις:
Ευτυχώς γράφουν ακόμη σήμερα. Ευτυχώς
άνθρωποι δίπλα μας αναπνέουν ακόμη.
Κι’ αυτό είναι μια βάσιμη αισιοδοξία. Και
σήμερα ωραία μέρα, απ’ το πρωί, γεμάτη
υποσχέσεις.
Μια ποιήτρια. Άρα γυναικεία ποίηση;
Όχι, καθόλου. Εξάλλου η ποίηση είναι μία. Αυτό
που προσάπτουμε δια του όρου γυναικεία ποίηση
είναι η αισθησιοκρατία.
Θυμάμαι το στίχο του Ελύτη απευθυνόμενο
σ’ ένα κορίτσι.
«Ποιο είναι το νόημα που σου’ πεσε απ’ τα χέρια»
Η Χρηστίδου δεν εξαντλείται στις αισθήσεις αλλά
μεταβαίνει αμέσως στο νόημα.
Η μετάβαση στις αισθήσεις της είναι
για να ξεκινήσει το ταξίδι της στο χρόνο.
Το δέρμα της μετακομίζει από τον έρωτα
στη συγκίνηση του γεγονότος, είναι θάλεγα,
πιότερο οντολογική παρά ερωτική. Είναι μια
ολόκληρη ποιήτρια, που το μέγεθός της
θα κριθεί από ένα συνθετικό έργο και την
εξ’ αυτού προσπάθεια της να ορθοτομήσει τον
κόσμο και να προσθέσει τους δικούς της όρους
ανάγνωσης.
Το πρώτο της βιβλίο μας βεβαιώνει
πως ξεκινά μια τέτοια πορεία. Εμείς
θα την χαιρετίσουμε με στίχους από
την ιδιαίτερη πατρίδα της
Το γιασεμί στην πόρτα σου
άνθισε και θα δέσει.