Η γραμματική του αναστοχασμού

Η γραμματική του αναστοχασμού

Η διαλογικότητα, τα συναισθήματα, οι συνηχήσεις και η ηθική στην θεραπευτική σχέση.

Η γραμματική του αναστοχασμού απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας, εκπαιδευόμενους και αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την ψυχοθεραπεία ως σύνθετη ανθρώπινη και σχεσιακή εμπειρία. Διερευνά τον αναστοχασμό ως δρόμο σύνδεσης με τον εαυτό, τον άλλον, το σώμα και το συναίσθημα, αλλά και ως πρακτική χειραφέτησης από τους κυρίαρχους λόγους που καθορίζουν ποιοι τρόποι ύπαρξης αναγνωρίζονται και ποιοι αποκλείονται. Υποστηρίζει επίσης μια πολιτική θέση: η ψυχοθεραπεία ως πράξη δεν είναι ουδέτερη, καθώς ασκείται μέσα σε ένα σύστημα που «ιατρικοποιεί» την ανθρώπινη εμπειρία, αποσυνδέοντας την ψυχική δυσφορία από τις κοινωνικές, ιστορικές και πολιτικές της συνθήκες.

Η αναστοχαστική πράξη αντιστέκεται σε αυτή την αποσύνδεση και συνδέει την ατομική απελευθέρωση με τη συλλογική χειραφέτηση.

Ο αναστοχασμός έχει τη δύναμη να απελευθερώνει –έστω εν μέρει– από τα δεσμά της κυρίαρχης αφήγησης, αποκαλύπτοντας νέες δυνατότητες και εναλλακτικές ιστορίες για ελευσόμενα και απρόβλεπτα μέλλοντα. Σε αυτό το ταξίδι, ο θεραπευτής δεν θα πάψει ποτέ να είναι ένας συν-οδοιπόρος στην αναζήτηση των απαντήσεων που επιθυμεί ο θεραπευόμενος, προκειμένου να ανακουφιστεί από την αγωνία και τον ανθρώπινο πόνο που προκαλεί η απώλεια ανθρώπων, ζώων, αντικειμένων, προσδοκιών και επιθυμιών. […] Η ψυχοθεραπεία δεν είναι –και δεν οφείλει να είναι– πάντα αποτελεσματική. Μπορεί να είναι παρηγορητική, ανακουφιστική ή ακόμα και ένα τοπίο που χωρά και αντέχει τη δυσκολία των ανθρώπων να αλλάξουν. Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου Υπάρχουν βιβλία που δεν ακολουθούν μια γραμμική πορεία· ξεδιπλώνονται σαν τοπία σκέψης και βιώματος, όπου ο/η αναγνώστης/αναγνώστρια περιπλανιέται, επιστρέφει, ξαναβλέπει και ανακαλύπτει. Δεν επιδιώκουν να ολοκληρωθούν, αλλά να συνομιλήσουν και να συναντηθούν μαζί του/της. Διαστέλλονται και συστέλλονται με κάθε ανάγνωση, σαν ζωντανοί οργανισμοί που αναπνέουν στον ρυθμό της σχέσης που εγκαθιδρύουν με αυτόν/αυτή/αυτό που τα διαβάζει. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και αυτό που κρατάτε στα χέρια σας. Πρόκειται για ένα έργο που δεν επιδιώκει να διδάξει «τι» είναι ο αναστοχασμός, αλλά ενδιαφέρεται να προσκαλέσει τον/την αναγνώστη/αναγνώστρια, είτε ανήκει στον χώρο της ψυχικής υγείας είτε όχι, στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ο αναστοχασμός μπορεί, ως δυνητική πιθανότητα, να καταφέρει να υπάρξει. Μια πρόσκληση στην αβεβαιότητα, μια παρότρυνση προς την περιπλάνηση σε πιθανά σημεία συνάντησης, έντασης, αποκλίσεων και αναπάντεχων –ωστόσο θεμιτών– αποκαλύψεων. Με τρόπο ταυτόχρονα ευαίσθητο και στοχαστικό, το βιβλίο υφαίνει ένα πολύπτυχο και αενάως μεταβαλλόμενο πεδίο, όπου ο ψυχοθεραπευτικός λόγος διαλέγεται και επαναπροσδιορίζεται μέσα από τη συνάντησή του με τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία, τη σωματικότητα, τις ηθικές αποχρώσεις και τις κοινωνικοπολιτισμικές προεκτάσεις της πρακτικής, παραμένοντας ανοιχτός στη ροή, τη μεταμόρφωση και την πολλαπλότητα των φωνών, των παύσεων και των σιωπών που τον συγκροτούν ενώ συνομιλούν μαζί του. Κάθε κεφάλαιό του αρθρώνει έναν διακριτό τρόπο προσέγγισης της αναστοχαστικής πράξης. Από την πολυφωνία του εαυτού στη θεραπευτική σχέση και την αναγνώριση των ταλαντώσεών του, έως τη στροφή προς την ενσώματη, συναισθηματική, ηθική ή/και κριτική του διάσταση, το βιβλίο διατρέχει τοπία της εμπειρίας που κάποτε –ίσως συχνά– παραμένουν στο περιθώριο. Αναδεικνύει το «άβολο», την αμφισημία, τα θραύσματα και τα αναγνωρίζει όχι ως εμπόδια, αλλά ως πολύτιμα υλικά μιας βαθύτερης και ουσιαστικής κατανόησης. Στη διαδρομή του/της, ο/η αναγνώστης/αναγνώστρια συναντά θεωρητικές οπτικές, πρακτικές εφαρμογές, αλλά και αναστοχαστικά ερωτήματα που επιχειρούν να ενεργοποιήσουν εσωτερικές μετατοπίσεις. Πιο συγκεκριμένα, ως προς τα κεφάλαια που απαρτίζουν το βιβλίο: το πρώτο, «Ταλαντώσεις του πολυφωνικού εαυτού στο διαλογικό φάσμα», ανοίγει τον δρόμο για μια βαθύτερη κατανόηση του πολυφωνικού εαυτού στη συνάντηση με την ετερότητα. Προσφέρει αναστοχαστικά εργαλεία που βοηθούν τον/τη θεραπευτή/θεραπεύτρια να κινηθεί πέρα από τα διπολικά σχήματα και να ανακαλύψει νέες, ζωντανές εκδοχές της ταυτότητάς του/της μέσα στη θεραπευτική σχέση. Ένα βιβλίο του Ηλία Γκότση e-mail: ilgotsis@gmail.com facebook: https://www.facebook.com/ilgotsis https://www.facebook.com/profile.php?id=100023189621823

Η γραμματική του αναστοχασμού