Χρήστος Μαρκίδης Ζωγραφική – Σχέδια

Χρήστος Μαρκίδης Ζωγραφική – Σχέδια

Αποσπάσματα κειμένων από το λεύκωμα

Στον Χρήστο Μαρκίδη η μοντερνιστική επιφάνεια καθορίζεται από ένα κλασικό βάθος, το οποίο συμπυκνώνεται στα γονιμοποιημένα από χαρακτηριστικά των μορφών του Φαγιούμ και άλλων στοιχείων της παράδοσης, πρόσωπά του. Ανθρωποκεντρικός ακόμα και στις νεκρές του φύσεις ο Μαρκίδης αποτυπώνει την κατάδυσή του στο παρελθόν με μεταεξπρεσσιονιστική ένταση που εμφωλεύει σε μια παλλόμενη μνημειακή ακινησία. Αισθάνεται κανείς ότι το βαθύτερο θέμα του είναι ο χρόνος. Όμως η θλίψη των προσώπων του δεν γίνεται συναισθηματισμός. Αιωρείται λαμπερή σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στη μελαγχολία και τη λύτρωση που προσφέρει η αποδοχή της φθαρτότητας του ανθρώπου.

Νάσος Βαγενάς

Ο άνθρωπος δεν κάνει ποίηση μόνο με τις λέξεις. Ποίηση κάνει με όλη του την ύπαρξη: με εικόνες και ανεικονικά, με μορφές και ιδέες, με χρώματα και με υλικά, με ήχους και γεωμετρικά σχήματα, με κινήσεις και παραστάσεις. Ποίηση κάνει με τον έναρθρο λόγο, με την αντίληψη, με τον χώρο, με τον χρόνο, με τη νόηση, με το αίσθημα, με την εντύπωση. Μερικές φορές, ο ίδιος άνθρωπος χρησιμοποιεί ως ποιητικό του υλικό δυο και τρεις ύλες ταυτόχρονα. Το ζητούμενο είναι πάντοτε το ίδιο: η υπέρβαση αυτού που αυτοπροσδιορίζεται ως πραγματικότητα και η μετάβαση σε άλλο επίπεδο. Δεν έχει σημασία ο τρόπος ή το μέσον. Σημασία έχει μόνον η έκφραση. Γι’ αυτό και κάθε έργο τέχνης συνιστά, εν τέλει, μια μύηση. Ο Χρήστος Μαρκίδης είναι ένας από τους ποιητές που άλλοτε δουλεύοντας το χρώμα, άλλοτε το σχήμα, άλλοτε το λόγο, μας οδηγεί σε μια μύηση του «μεγάλου φαιού αινίγματος».

Γιώργος Μυλωνάς

Με βαθιές ρίζες στην Παράδοση της Τέχνης του, της ιεροφαντικής του Παιδείας και του θύραθεν Πολιτισμού του ο Χρήστος Μαρκίδης ενσωματώνει καιρίως στο έργο του την αειθαλή χαρμολύπη των επώνυμων και ανώνυμων βυζαντινών προπατόρων του, την εντάφια αθανασία των μορφών του Φαγιούμ, την έμβια ύλη των νεκρών φύσεων του Ζωρζ Μπρακ και τη σκοτεινή ενάργεια του Αντρέι Ταρκόφσκι. Ο Μαρκίδης δεν είναι ένας συμβατικός εικαστικός. Είναι ένας εικαστικός ποιητής. Και ούτε μόνο ένας χαρισματικός ποιητής, και μεταφορικά και κυριολεκτικά. Είναι ένας ποιητής-στοχαστής, ένας μετασωκρατικός προσωκρατικός, ένας μύστης της αισθητικής ενός οιονεί αποσπασματικού τρόπου έκφρασης, που μετατρέπει τις λευκές επιφάνειες στις απεικονίσεις του και τις σιγές στον λόγο του σε εκκωφαντικά σημαίνοντα και διεγερτικά σημαινόμενα. Στα έργα του ούτε εικάζει (νοητικά) ούτε απεικάζει (ζωγραφικά). Αποτυπώνει –ή ορθότερα αποδίδει– με τον λιτότερο και αμεσότερο δυνατό τρόπο το προϊόν της αλυσιδωτής χημικής του αντίδρασης με την απεχθή πραγματικότητα μεταστοιχειώνοντας το χάος της περιρρέουσας σκοτεινής ύλης σε φωτεινές εκλάμψεις και τα πολικά υπομηδενικά ψύχη σε εύκρατα παραμυθητικά θάλπη.

Χρίστος Π. Φαράκλας

Μια σειρά από κορμιά πεσμένα, συστραμμένα, αναδιπλωμένα, κουλουριασμένα, σφαδάζοντα. Κλειδωμένα. Αδιαπέραστα. Καμιά από τις μορφές αυτές δεν μας κοιτάζει. Κάποιων δεν διακρίνουμε καν το πρόσωπο, μόνο το κουβάριασμα του κορμιού, μια άνευ χειρός χειρονομία γεμάτη κίνηση και νεύρο, πάθος και απόγνωση. Θα έλεγε κανείς ότι έχουμε μια θεματολογία αναιρετική, ένα αναποδογύρισμα καταργητικό του βλέμματος. Όμως αυτό δεν ισχύει. Διότι και εδώ, με τρόπο που εμπρός του δεν μπορώ παρά να αποκαλυφθώ, ο Μαρκίδης και πάλι έχει ριχτεί στην αναζήτησή του. Αποκρύπτοντάς το είναι σαν να το τονίζει, αποσύροντάς το από εμπρός μας είναι σαν να το αναγγέλλει. Θυμηθείτε το μεγαλειώδες σονέτο του Ρίλκε για τον ακέφαλο εκείνο κορμό του Απόλλωνος, που είναι αφιερωμένο στον Αύγουστο Ροντέν. Το άγαλμα είναι αόμματο, όμως μας βλέπει.

Κώστας Κουτσουρέλης

Οι κουλουριασμένες φιγούρες του Χρήστου Μαρκίδη είναι ελατήρια σφιγμένα στον υπέρτατο βαθμό, μια στιγμή προτού εκτιναχθούν. Η γραμμή του στροβιλίζεται, κλώθεται, συσπειρώνεται, χωνεύεται μες στη γραφή, σαν πινελιά απω-ανατολίτη καλλιγράφου, σαν σχέδιο γλύπτη που περικυκλώνει νοερά το περίοπτο άγαλμα, σαν πρόπλασμα βυζαντινής αγιογραφίας όπως θα το σκάρωνε ένας ζωγράφος, όχι αγιογράφος. Αφήνομαι στον πειρασμό της ερμηνείας: ο ζωγράφος μυρίζει το χώμα μαζί με τον ζωγραφιζόμενο, δείχνει τον κόπο και την αναζήτησή του, τον αγώνα του να επανακτήσει τις μορφές και την αφήγηση σε ριζικά νέο context· δείχνει ταπείνωση, μα δεν βάζει υπακοή. Η αγωνία του Μαρκίδη είναι αγωνία ζωγράφου· μεταφυσική, ναι, αλλά όχι ιερή· ριζώνει στον κόσμο, όχι στο επέκεινα.

Νικος Γ. Ξυδάκης

O Χρήστος Μαρκίδης, ερμητικός και ορμητικός ταυτόχρονα, φωταγωγείται από την ίδια του την πυρπόληση. Συσπειρώνεται στην ακινησία επωάζοντας όλη την αλληλουχία στιγμών μέχρι την εκτίναξη. Καταδύεται στις πιο δυσπρόσιτες εσχατιές του μαύρου για να ανακαλύψει τις λάμψεις που χαράζουν στο βυθό των πραγμάτων. Ο δρόμος του γίνεται Δήλος και μόνο με την επισήμανση φίλιων προσώπων: χρώματα Βελάσκεθ, στίχοι Ρωμανού, ήχοι Χαίντελ, Σολωμός, Μπρακ, Ρίλκε, Σεφέρης. Εκλεκτικές συγγένειες, μακρά διαδικασία απόσταξης, αφαιρετική πορεία προς την πύκνωση της ουσίας. Είναι ο τρόπος του να ασκεί την πολεμική τέχνη, την εκρηκτικότητα της χειρονομίας του.

Γιάννης Χ. Παπαϊωάννου

Η αγιογραφία ενός ανθρώπου μισοπλασμένη ακόμα! Αυτή η επίμονη αρχαιότητα που κρατιέται από τον εαυτό της αντικρίζοντας το μέλλον με την πιο βαθειά γαλήνη. Οι νομάδες της αιωνιότητας. Δεν είναι η κόλαση του Μπέηκον. Είναι ένας παράδεισος πάντα σκεπασμένος, από τον οποίο προβάλλουν αυτά τα πρόσωπα. Ο παράδεισος μπορεί να είναι μόνο και πάντα κρυμμένος. Γιατί έχω την αίσθηση ότι φυσάει άνεμος, τίποτα δεν κινείται αλλά υπάρχει άνεμος.

Γιώργος Μπλάνας

Κι δεν ατενίσεις τα έργα του Χρήστου Μαρκίδη κατάματα, θα σε ατενίσουν εκείνα με τρόπο αναπόδραστο. Ακόμα και όταν θα έχεις απομακρυνθεί, το μεγάλο βλέμμα τους θα σε ακολουθεί και τα πελώρια μάτια τους θα σου απαγγέλουν κομμάτια από το ομώνυμο δικό του βιβλίο, αποτροπαϊκά της ανθρώπινης ματαιοδοξίας, αλλά και ματαιωτικά δηλώσεων ότι η ζωγραφικά έχει πεθάνει.

Βιβή Βασιλοπούλου